Trà Tân Cương Thái Nguyên

Nằm cách trung tâm thành phố Thái Nguyên chừng 13km về phía Tây, Tân Cương là vùng đất bán sơn địa, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, những dãy đồi thoai thoải về hướng mặt trời lặn, dân địa phương gọi là núi Thằn Lằn. Bắt nguồn từ những cánh rừng trên núi, các con suối róc rách men theo những chân đồi chảy về tưới mát cả vùng trà đặc sản nổi tiếng.

Nơi đây đồi liền đồi, hương trà tươi nồng nàn không gian. Người dân mê mải với công việc thường nhật, hái trà như múa, sao-vò như ảo thuật. Nhờ sự khéo léo, thuần thục đó mà nhiều người được tôn vinh là nghệ nhân.

Trà Thái Nguyên không hẳn vùng nào cũng giống nhau, vùng nào cũng ngon. Đã từ lâu, giới thưởng trà truyền tụng về một địa danh làm trà – Tân Cương. Trà vùng này nhờ ông Ðội năm (tên thật là Vũ Văn Thiệt) theo sự tổ chức của cụ nghè Phạm Đình Tuân lên Bạch Hạc mang giống trà về trồng mà có, rồi lại nhờ ông đội năm mở đồn điền trồng trà và chế biến thành những gói trà đặt tên trà Cánh Hạc đem bán khắp nơi. Ẩm khách sành điệu rất ưa dùng, theo thời gian Trà Thái vang danh khắp cõi nước Nam.

Mỗi gia đình ở Tân Cương đều có vườn trà và lò sấy, chủ hộ đóng rất nhiều vai: là nông dân khi chăm sóc trà, là công nhân lúc chế biến và trở thành thương nhân khi bán hàng. Thường thì việc hái trà dành cho những cô gái trẻ, bởi thế, tiếng nói tiếng cười trong vắt vang khắp đồi nương.

Xưa kia. Người Tân Cương bón trà bằng phân bắc (ủ từ phân động vật cùng các loại thân lá cây xanh), thuốc đuổi sâu chế biến từ cây khổ sâm. Trà phải được hái từ tinh sương đến giữa Ngọ. Dụng cụ đựng trà phải bằng sọt tre, hái khoảng nửa giờ phải mang trà vào lán, kẻo phơi nắng lâu rất dễ bị ôi trà, phẩm cấp giảm. Khi sao trà, kỵ tạp hương, tạp vị, đặc biệt hương dầu cù là. Hái búp trà cũng phải đúng cách “một tôm hai lá, một cá hai chừa” để lấy được đúng phần ngon nhất của búp trà và tạo điều kiện cho lứa sau phát triển nhanh, nhiều búp hơn. Sau khi thu hái, trà búp tươi phải được tải trong bóng râm, rồi đem chế biến chế biến ngay trong ngày theo quy trình truyền thống: Sao heo, vò, sao khô, sao giòn rồi đánh hương, mà phải làm liên tục, gọi là sao suốt thì trà sẽ cho hương vị tuyệt hảo. Đây là kinh nghiệm quý được đúc kết qua nhiều đời làm trà.

Qua bàn tay đảo búp trà cảm nhận độ nóng rồi điều chỉnh lửa thích hợp trong quá trình sao là bí quyết riêng của mỗi nhà để được trà ngon; rồi sàng sảy phân loại trà cám, trà bồm, trà búp; lấy hương… rất nhọc nhằn, công phu. Trước đây sao trà bằng chảo gang và củi, lấy hương bằng chảo đồng cho sản phẩm trà ngon nhất nhưng năng suất chế biến thấp, sao giỏi chỉ được 5kg/ngày. Nay, việc sao vò trà đã có máy móc phụ trợ, rút ngắn thời gian chế biến. Nhưng, dù theo cách nào, trà ngon hay dở đều phụ thuộc vào việc tay nghề cả.

Khi chế biến trà, người nông dân đã thực sự trở thành nghệ nhân. Sự nhạy cảm của các ngón tay mách bảo họ khi nào trà cần tăng nhiệt, khi nào phải rút bớt củi, quá lửa trà sẽ khét, không đủ nhiệt trà sẽ bị ngái, khó uống. Nhiều nghệ nhân chỉ cần nghe tiếng cánh trà trong lồng có thể biết trà được hay chưa!. Dù họ không giấu nghề, tận tình hướng dẫn từng động tác nhưng cũng không dễ mà có thể đảo vò trà bằng tay trần trong lò nóng bỏng. Nhiệt độ có thể lên tới cả trăm độ, nhưng người Tân Cương cha truyền con nối bí quyết cảm nhận độ nóng qua bàn tay. Trà búp loại này cánh săn nhỏ và cong như cái móc câu, có mầu “mốc” đặc trưng. Khi pha, thả búp trà vào ấm sành sứ cứ nghe tiếng roong roong. Ðể một dúm trà trong lòng bàn tay mà ngửi đã thấy mùi thơm ngầy ngậy; nhai thử vài cánh trà cảm nhận được vị bùi, chát, ngọt đậm đà; nhả bã lấy ngón tay cái và ngón trỏ bóp, vặn thử thấy nước và bã xanh rờn như trà tươi, đấy là loại tốt. Có thể ướp trà búp với hoa sói, hoa ngâu, hoa lài, hoa sen… để tạo thêm những hương thơm khác nhau tùy sở thích mỗi người nhưng việc ướp cũng phải tuân thủ những quy định công phu, nếu không có kinh nghiệm sẽ làm giảm hương-vị tự nhiên của trà.

Những người làm trà nơi đây cho biết, trà ngon trong năm là trà thu hoạch vụ Xuân, mùi hương cốm trà Tân Cương không nơi nào có được. Để có được một ký trà Tân Cương thứ thiệt như vậy quả là không dễ chút nào!.

Leave a comment